Licentie, erkenning en FIDE-rating: hoe een toernooi meetelt

Een toernooi «telt» alleen mee voor een rating als het erkend is: de organisator heeft het vooraf aangemeld, het wordt geleid door een bevoegde arbiter en de resultaten zijn doorgegeven aan de FFE en, indien van toepassing, aan de FIDE. Deze pagina legt de hele keten uit, van de licentie van de speler tot de publicatie van zijn rating.

Licentie A of licentie B: welke kies je?

De FFE-licentie neem je bij een aangesloten club. Ze is geldig van 1 september tot 31 augustus en omvat de verzekering van de bond (persoonlijk ongevallen en aansprakelijkheid) tijdens het spelen en de reizen ernaartoe.

Bij het bondsaandeel komen de aandelen van de ligue en van het departementale comité, die niet hoger mogen zijn dan het bondsaandeel. Afhankelijk van de ligue kost een licentie A voor volwassenen zo €32 tot €53 voor 2026-2027, en een licentie B voor volwassenen €5 tot €10, exclusief het clublidmaatschap. Wie de competitie leert kennen via rapidtoernooien, kan beginnen met een licentie B; zodra hij klassieke partijen of teamwedstrijden wil spelen, is licentie A nodig.

Let op een veelvoorkomende verwarring online: de afkorting FFE staat ook voor de Franse ruitersportbond (Fédération française d'équitation). De schaakbond staat online op echecs.asso.fr en ffechecs.fr.

Wat is een erkend toernooi?

In Frankrijk gebeurt de erkenningsaanvraag online op de site van de FFE, binnen termijnen die in het Arbitersboek zijn vastgelegd: 10 dagen vóór de start voor een toernooi dat alleen meetelt voor de FFE-rapid-Elo, 15 dagen voor een FIDE-toernooi (een maand als er spelers met een rating boven 2700 meedoen, of boven 2500 bij de vrouwen) en 40 dagen voor een FIDE-toernooi waarin een norm mogelijk is. De organisator betaalt erkenningsrechten, die worden uitgewerkt op de pagina over het organiseren van een schaaktoernooi.

Voor een speler is de praktische vraag eenvoudig: het toernooireglement moet vermelden voor welke rating het is erkend. Om mee te doen legt Le Palais des Échecs uit hoe je je inschrijft voor een erkend toernooi en wat je moet voorbereiden vóór de eerste ronde.

De bedenktijden die meetellen voor de FIDE-rating

De FIDE publiceert drie afzonderlijke ratings: klassiek (standard), rapid en blitz. Een partij komt alleen in de klassieke rating terecht als de bedenktijd voldoende is, gelet op het niveau van de spelers. Het ratingreglement van de FIDE (van kracht sinds 1 maart 2024) stelt de volgende minima vast, berekend op een partij van 60 zetten:

Als de bedenktijd een eerste tijdcontrole na een bepaald aantal zetten kent, moet dat minstens 30 zetten zijn. De definities van de rapid- en blitzbedenktijden staan op de pagina over bedenktijden in het schaken. De FFE beheert bovendien een eigen nationale rating voor rapidpartijen, de FFE-rapid-Elo.

Hoe krijg je een eerste FIDE-rating?

1. Een FIDE-ID hebben. In Frankrijk krijgt een speler met licentie die een FIDE-toernooi speelt onder de federatie FRA automatisch zijn ID. Een buitenlandse speler moet er al een hebben, anders kunnen zijn partijen niet worden meegerekend.
2. Ratingpartijen spelen. De eerste rating wordt gepubliceerd zodra de speler minstens vijf partijen tegen spelers met een rating heeft gespeeld. De resultaten van meerdere toernooien binnen een periode van 26 maanden mogen worden opgeteld.
3. De ondergrens halen. Een eerste rating moet minstens 1400 bedragen, de huidige ondergrens van de FIDE-lijst; een speler wiens rating onder 1400 zakt, staat daarna als niet geratet vermeld. Omgekeerd is een eerste rating begrensd op 2200.
4. De lijst raadplegen. De ratings worden elke maand gepubliceerd op ratings.fide.com, waar elke speler een profiel heeft met zijn drie ratings en de geschiedenis van zijn partijen.

Hoeveel punten win of verlies je?

Na elke ratingpartij verandert de rating naargelang het verschil tussen het behaalde en het verwachte resultaat, vermenigvuldigd met een coëfficiënt K. Het FIDE-reglement stelt K op 40 voor een nieuwe speler in de lijst, tot hij 30 partijen heeft gespeeld, en voor alle spelers tot het einde van het jaar waarin ze 18 worden zolang ze onder 2300 blijven; op 20 zolang de rating onder 2400 blijft; op 10 zodra de speler 2400 heeft bereikt.

Voorbeeld: een speler met rating 1700 en K = 20 verslaat een tegenstander met rating 1600. Bij 100 punten verschil kent de tabel van de FIDE hem een verwacht resultaat van ongeveer 0,64 toe. Hij wint dus ongeveer 20 × (1 − 0,64) = 7 punten. Had hij verloren, dan had hij er ongeveer 13 verloren. De wijzigingen van elk toernooi worden opgeteld en de nieuwe lijst verschijnt op de eerste dag van elke maand.

Waarom erkenning telt voor titels en opens

De hele verdere loopbaan van een speler berust op FIDE-erkende toernooien: de normen voor internationaal meester of grootmeester kunnen alleen worden behaald in erkende toernooien die voldoen aan de voorwaarden van het titelreglement, uitgewerkt op de pagina over titels en grootmeesternormen. Ook is het de erkenning die ervoor zorgt dat een ronde in de rating terechtkomt: een partij in een niet-erkend toernooi, hoe sterk ook, telt voor niets. De grote schaakopens in Frankrijk vermelden allemaal hun FIDE-erkenning in hun reglement, net als de festivals die er een niet-geratet recreatietoernooi aan toevoegen. Ten slotte volgt ook de indeling zelf een door de FIDE goedgekeurd systeem: dat is het onderwerp van de pagina over het Zwitsers systeem.

En online partijen?

Partijen die volledig online worden gespeeld, op een speelsite, tellen niet mee voor de klassieke, rapid- of blitzratings van de FIDE. Het ratingreglement voorziet alleen in hybride wedstrijden, waarin elke speler op een scherm speelt maar in een zaal onder toezicht van een arbiter: die moeten een voor een worden goedgekeurd door de Qualification Commission van de FIDE en de volledige partijbestanden aanleveren.